Moving (again) to Openbox

I have always had a soft spot for Gnome 3. This is why I kept going back to it despite occasional bad experiences with my limited hardware resources. I sometimes crave the fancy look and feel it provides. But I always end up going for something lightweight such as Openbox. Openbox is my go-to solution when I am desperate to maximize resources.

This time, after about a year of smooth sailing with Gnome with Ubuntu 18.04, I decided its time to make the move. I could not go for Lubuntu this time because it will come to the end of support cycle in April. I did not want to upgrade to 20.04 either. Nothing is broken in this system except for the bulky feel I get when I have 3 - 4 major applications running.

I decided to set up everything manually and install the bare minimum of things to get openbox going.

What is the best panel option I have? : First I was lead to believe that a thing called wbar would be sufficient. But it continued to crash abruptly and I was not in the mood to investigate into it. I gave it up and installed the fine panel named tint2.

tint2 is a unique panel. It is based on the principle of pure minimalism. The more I undertood this, the more I liked tint2. I added a couple of launchers to the launcher area and several other applications started to appear in the "notification area" near the clock, when I got them running. The basic look and feel of the themes given by default suited me well, even though I might modify them at a later time. There is also a gorgeous collection of tint2 themes here on Github.

tint2 configuration file is located at

~/.config/tint2/tint2rc

If you don't like editing this file in a text editor, you can always modify the settings using the GUI application named tint2conf

tint2 documentation : https://gitlab.com/o9000/tint2/-/wikis/home

Obenbox configurations are located at

~/.config/openbox/rc.xml

Again, you can use Obconf to configure it, if you prefer a GUI application.

I also use volumeicon-alsa. It simply provides an icon for tint2 to enable easy volume control.

Since I already had a complete Gnome system on the other side, some components were already taking care of some of the essential functions for me. For example, the startup programs I had configured on Gnome were still working even when I was on Openbox : NextCloud, Redshift, fcitx, a VPN client etc. I needed additional applications to run at startup such as volumeicon-alsa. I added them to the autostart file located at I realized that if I did a minimal install of Ubuntu and deployed Openbox on top of it I would have to add these applications to my autostart file, which is located at:

~/.config/openbox/autostart

This file currently starts three applications for me: tint2, volumeicon and clipit.

වියට්නාම්: ද ලාස්ට් බැට්ල්

මා නරඹා ඇති ප්‍රබල ම වාර්තා චිත්‍රපටි කිහිපයක ම නිර්මාපකයා ජෝන් පිල්ජර්. පහුගිය සති අන්තයක ඔහුගේ වියට්නාම්: ද ලාස්ට් බැට්ල් (Vietnam: The Last Battle) නමැති චිත්‍රපටිය නරඹන්න ලැබුණා. එයත් ඔහුගේ සෙසු සියලුම චිත්‍රපටිත් පිල්ජර්ගේ වෙබ් අඩවියෙන් නොමිලේ නරඹන්න පුළුවන්. දීර්ඝ කලක් පුරා බ්‍රිතාන්‍ය ඩේලි මිරර් පුවත්පතේ යුද වාර්තාකරුවකු ලෙස කටයුතු කළ පිල්ජර් වියට්නාම් යුද්ධය පිළිබඳ සමීප අවබෝධයකින් යුතු අයෙක්. ඔහු වියට්නාම් යුද්ධයේ විවිධ පැති අළලා චිත්‍රපටි කිහිපයක් ම නිර්මාණය කර තිබෙනවා. ඒවා ජනමාධ්‍යවේදය හා වාර්තා චිත්‍රපටිකරණය පිළිබඳ ඉහළ ම මට්ටමේ නිදසුන්. ඔහුගේ චිත්‍රපටිවල රූපමය බස සරල යි; නිරවුල් හා ඍජු යි. සීමාව ඉක්මවන තාක්ෂණික හා ශිල්පීය හරඹවලින් තොර යි. ඔහුගේ අරමුණ සිය විෂය පිළිබඳ හැකි තාක් වෛෂයික හා සමීප චිත්‍රයක් නරඹන්නාට ලබා දීම බව ඉක්මනින් අපට වැටහෙනවා. මේ චිත්‍රපටිය නිපදවෙන්නේ 1995 දී. ඒ කියන්නේ වියට්නාම් යුද්ධයේ අවසානයෙන් අවුරුදු විස්සකට පසු.

මේ චිත්‍රපටිය ඇරඹෙන්නේ වියට්නාමයේ ඉතිහාසයේ එක්තරා අඳුරු හා 'රහසිගත' පැත්තක් සැකෙවින් අනාවරණය කරමින්. ප්‍රන්ස යටත් විජිතවාදීන්ගෙන් නිදහස ප්‍රකාශයට පත් කරමින් බලයට පැමිණි වහා හෝ චි මිං උත්සාහ කරන්නේ ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය සමඟ සබඳතා තර කරගන්නයි. ඔහු චීනයෙන් හා සෝවියට් සංගමයෙන් ආධාර ඉල්ලා සිටීමෙන් වැළකෙනවා. ඒත් ඔහුගේ ඉල්ලීම්වලට කිසිදු ප්‍රතිචාරයක් එක්සත් ජනපදයෙන් ලැබෙන්නේ නැහැ. ඇත්තෙන් ම මෙය චීන විප්ලවයට පසු ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය සමඟ පෙළගැසීමට මාඕ සේතුං දැරූ ප්‍රයත්නයට සමාන යි. ඒත් ඒ වෙනුවට, වියට්නාමය එළඹෙන කොමියුනිස්ට් ආක්‍රමණයක භූමිය හැටියට හංවඩු ගසමින් තිස් වසරක් පුරා දිග්ගැස්සුණු යුද්ධයකට එක්සත් ජනපදය අවතීර්ණ වෙනවා!

යුද්ධයේ අවසානයෙන් පසු වත් එක්සත් ජනපදය සම්බාධක පනවමින් වියට්නාමය යළි හිස එසවීම වැළැක්වීමට හැකි සියලු දේ කළා. බ්‍රිතාන්‍ය අගමැතිනි මාග්‍රට් තැචර් බලයට ආ පසු කළ මුල් ම වැඩවලින් එකක් වුණේ වියට්නාම් දරුවන්ගේ කිරිපිටි නැව්ගත කිරීම තහනම් කිරීම යි. මේ අවහිර කිරීම් නිසා වියට්නාමයට සෝවියට් සංගමය දෙසට හැරීම ඇර වෙනත් විකල්පයක් නැති තැනට පත් කළා. යුද ජයග්‍රහණයේ ප්‍රතිඵල පැවතුණේ එවැනි තත්වයක. අවුරුදු ගණනාවක් තිස්සේ මේ පශ්චාත් යුද වියට්නාමයෙන් පලා යන සරණාගතයින්ගේ කතාන්තර පුවත් සිරස්තල පිරෙව්වා.

ඉන් පසු යළි පැමිණීමේ හා ආර්ථිකය විවෘත කිරීමේ කාලපරිච්ඡේදයක්. වියට්නාමය ලාභ ශ්‍රම වෙළඳපොලක් බවට පත් වීම මේ අලුත් අවධියේ මූලික ලක්ෂණයක් වුණා. ගෝලීය ප්‍රාග්ධනයේ අනුහස තහවුරු වීමත් සමඟ වෙනස් වන සමාජ ආර්ථික හා දේශපාලන භූදර්ශනය චිත්‍රපටිය තුළ ඇඳෙනවා. මේ වෙනස්කම් ශ්‍රී ලංකාවේ සිට මෙය නරඹන ප්‍රේක්ෂකයින්ට හුරුපුරුදු ප්‍රතිරාව නැංවීමක් වෙන්න ඉඩ තියෙනවා. චිත්‍රපටය තුළ වියට්නාම් ආණ්ඩුවේ ආර්ථික උපදේශකයකු සිය විවෘත මොඩලය ඉදිරිපත් කරන්නේ "වෙළඳපොල සමාජවාදය" හැටියට.

හේඩීස් මෙහෙයුම හෙවත් Operation Ranch Hand හැටියට හැඳින්වුණු ගස්වැල් මරාදමන ඩයොක්සින් රසායනික ප්‍රහාරයේ ප්‍රතිඵල අත්විඳින්න වුණේ එක්සත් ජනපද මෙහෙයුම මඟින් "මුදාගැනීමට" අපේක්ෂිත බව ප්‍රකාශ වුණු දකුණු වියට්නාමයට යි. මේ මෙහෙයුමේ අරමුණ වුණේ වියට්කොං හමුදාවට ආහාර හා වන ආවරණය අහිමි කිරීම යි. හෙක්ටයාර මිලියන දෙකක පමණ නිවර්තන වනාන්තර ප්‍රමාණයක් මෙමඟින් මුළුමනින් ම විනාශ කෙරුණා. ඒ වියට්නාමය සතු වෘක්ෂලතාදියෙන් හරි අඩක්! 1970 දී එක්සත් ජනපද සෙනෙට් සභාවට වාර්තා කෙරුණු පරිදි වියට්නාමයේ සෑම පිරිමියකු, ගැහැණියක හා දරුවකු සඳහා ම විෂ රසායන රාත්තල් හයක් බැගින් පමණ හෙළනු ලැබ තිබූ බව චිත්‍රපටියේ සඳහන් වෙනවා. මේ විනාශයට ලක් වූ භූමිභාග යළි වගාකිරීමේ ප්‍රයත්නයේ ඇතැම් දර්ශන චිත්‍රපටියේ දැක්වෙනවා. විකෘතතා සහිත දරුවන් ඉපදීම අතින් වියට්නාමය ලොව අන් සියලු තැන් අභිබවනවා. මේ එම රසායනික ප්‍රහාරයේ මානව වන්දිය යි. තව ද ඒජන්ට් ඔරෙන්ජ් නමින් හැදින්වුණු විෂ ද්‍රව්‍යය පිළිකා සඳහා බලපා ඇති අයුරු අනූ ගණන්වල තහවුරු කෙරුණා. යුද්ධයේ දී මෙයට නිරාවරණය වූ ඇමෙරිකානු හා ඔස්ට්‍රේලියානු සොල්දාදුවන්ට දැන් වන්දි ලැබී තිබුණත් වියට්නාම් වාසීන්ට ලැබුණු දෙයක් නැහැ.

1978 දී ඇමෙරිකානු ජනාධිපති ජිමී කාටර් වියට්නාමයට වන්දි ගෙවීම ප්‍රතික්ෂේප කළේ හානිය දෙපාර්ශ්වයට ම සිදු වූවක් බව පවසමින්. "අපි ඔවුන්ට කිසිවක් ණය නැහැ" ඔහු කියාසිටියා.

දකුණු වියට්නාමය "කොමියුනිස්ට්වාදයෙන් බේරාගැනීම" සඳහා එම ප්‍රදේශයට හෙළන ලද බෝම්බවල තරම ගැන අදහසක් තිබුණත් උතුරේ සිදු කෙරුණු යුද්ධයේ කුරිරු ස්වභාවය ඒ තරම් පුළුල් වසයෙන් අදටත් වාර්තා වී නැහැ. 1975 දී උතුරු වියට්නාමයට ගිය විට දක්නට ලැබුණු දසුන් පිල්ජර් විස්තර කරනවා. ජීවයේ සියලු සලකුණු විනාශ කර අතුගා දැමුණු භූ දර්ශනයක්.

විවෘත ආර්ථිකය හා ගෝලීය ප්‍රාග්ධනයේ ආගමනය සමඟ වියට්නාමයේ සෞඛ්‍ය, අධ්‍යාපන හා වෙනත් සුබසාධන සේවා ව්‍යුහ වේගයෙන් විනාශ වී ගොස් ඇති අන්දම චිත්‍රපටිය විස්තර කරනවා. සියයට අනූවක සාක්ෂරතාවක් තහවුරු කළ අධ්‍යාපන ක්‍රමය ද අභාවයට ගිහින්. ශ්‍රම වෙළඳපොලේ අලුත් අවශ්‍යතා අනුව යළි සකසා ඇති අධ්‍යාපනය තවදුරටත් නිදහස් හා නොමිලේ ලැබෙන්නක් නෙමෙයි. මේ ලාභ ශ්‍රම වෙළඳපොල ජාත්‍යන්තර වෙළඳපොල තුළ තරඟයේ දී අඩුම පිරිවැයක් සහිත එකක් හැටියට ආයෝජකයින්ට ඉදිරිපත් කෙරුණු අන්දම පිල්ජර් විස්තර කරනවා. "අපනයන සැකසුම් කලාප" තුළ දැකගත හැකි වුණු එම ශ්‍රම වෙළඳපොලේ දර්ශන අප ඉදිරියේ දිගහැරෙනවා. මේ නව සැකැස්මෙන් උපයන ලාභ පොදි ගමන් කරන්නේ වියට්නාමයෙන් පිටතට.

මේ වෙළඳපොල තුළ හමුදාව ද ව්‍යාපාරවලට ඇතුළත් වෙලා. වියට්කොං සටන්කරුවකු ලෙස හැඳගත් යුවතියක් සංචාරකයින් "තීම් පාක්" එකක් තුළ වන වදුල් හරහා කැටුව යනවා. විදුලි ආලෝකය සපයා සංචාරක කණ්ඩායම්වලට ගමන් කළ හැකි පරිදි විශාල කොට සකසා ඇති ඇති "වියට්කොං යුද උමං" සංචාරක ආකර්ෂණය දිනාගන්නා ස්ථාන බවට පත් වෙලා. මෙහි එන සංචාරකයින්ට මුදල් ගෙවා ඇමෙරිකානු තුවක්කුවක් හෝ වියට්නාම් තුවක්කුවක් රැගෙන ඉලක්කයට වෙඩි තැබීමේ අවස්ථාව ද ලැබෙනවා!

එක්සත් ජනපද හමුදා විසින් සමූලඝාතනය කර දැමූ පරම්පරාවක් පිළිබඳ මතක චිත්‍රපටය පුරා වරින් වර මතු වෙනවා. එක තැනක විසි වැනි සියවස පුරා වියට්නාමයට අත්විදීමට සිදු වුණු ආක්‍රමණවල අහිමි වීම් දරා සිටින වැඩිහිටි කාන්තාවක්. තවත් තැනක මරණයේ මුවවිට හිඳිමින් අනිත් පවුල්වල සියලු දෙනා ඝාතනය කෙරුණු අන්දම දැක දිවි ගලවාගත් ස්ත්‍රියක්. ඇගේ දරුවන් තිදෙනා මරාදැමුණු අතර තුවාල ලැබූ ඇය වැතිර සිටියේ ඔවුන්ගේ මළකඳන් යට යි. ඇය විස්තර කරන කුරිරු මයි ලායි සමූලඝාතනයට වරදකරු වුණේ එක කනිටු හමුදා නිලධාරියෙක් විතරයි. ඔහු අත්වින්දේ හුදු මාස හතර හමාරක හිරදඬුවමක්. මේ යුද්ධයේ ඉතිහාසය හොලිවුඩ් චිත්‍රපටි මඟින් නැවත ලියැවුණු අතර එහි සැබෑ ඡායාරූප වැඩි සංඛ්‍යාවක් කිසි දා මහජන ඇස ගැටුණේ නැහැ.

චිත්‍රපටය ස්ථානගත වෙන්නේ අනූ ගණන්වල ලෝකයට විවෘත වීමේ ක්‍රියාවලිය තුළ සන්ධිස්ථානයක පසු වන වියට්නාමය තුළ යි. එම ක්‍රියාවලියෙහි ප්‍රතිවිපාක පිළිබඳ කාංසාසහගත වදන් මාලාවකින් එය සමාප්ත වෙනවා. වියට්නාමයේ සියලු ජනතාවගේ යහපත සඳහා විසඳා ගත යුතු ව තිබුණු, එහෙත් නොවිසඳී පවතින ගැටලු සමුදාය මත අඩමානයට රැඳී තියෙන රටක් පිළිබඳ චිත්‍රයක්.

[වියට්නාම්: ද ලාස්ට් බැට්ල් (1995), රචනය සහ ඉදිරිපත් කිරීම : ජෝන් පිල්ජර්, නිෂ්පාදනය හා අධ්‍යක්ෂණය : ඩේවිඩ් මුන්රෝ.]

සහනිර්මිත රංගය

Devised theatre කියන අදහස දැනවෙන පදයක් සිංහලෙන් හදාගන්න ටික කාලෙක ඉඳන් අපි උත්සාහ කරමිනුයි ඉන්නේ. වාච්‍යාර්ථයෙන් ගත්තම ඉංග්‍රීසි පදයෙන් වුණත් අදහස් වෙන්නේ 'devise කිරීමට' අදාළ පැති කීපයක් විතරයි. ඒකට අහු නොවෙන අනිත් දේවල් භාවිතය මඟින් තහවුරු වෙලා තියෙන නිසා අපට පදය තේරෙනවා.

මම කැමතියි මේ සඳහා 'සහනිර්මිත රංගය', 'සහනිර්මිත නාට්‍යයක්' යනාදී වශයෙන් යොදන්න. සහක්‍රියාකාරීත්වයකින්, සාමූහිකව නිර්මාණය කරන ලද කියන අදහස දෙන්නයි 'සහනිර්මිත' කියන පදය යෝජනා කරන්නේ. ඊට අමතරව අවස්ථාව අනුව 'සහනිර්මාණය කරනවා' (devising) කියන්න පුළුවන්. 'සහනිර්මිත නාට්‍යයක්' බිහි වෙන්නේ 'සහනිර්මාණ ක්‍රියාවලියක්' තුළිනුයි.

සකුව ඉවත ලා හුදු හෙළයෙන් මැ ලිවිය යුතු නම් : සහනිමැවුණු රැඟුම, සහනිමවනවා, සහනිමැවුම ඈ වදන් සෑහේ නො?

සඳ ජය ගතිමු

ඇපලෝ 11 සඳ ගමනට අද වසර 51ක් සපිරෙනවා. ඒ ගැන මා කියවා ඇති ඉතා රසවත් පොතක් තමයි අනුර සී. පෙරේරා මහතා ලියූ සඳ ජය ගතිමු. පොත පළ වුණේ සඳ ගමනට අවුරුදු විස්සක් පිරීම නිමිත්තෙනුයි. විද්‍යා සාහිත්‍යය වෙනුවට මිථ්‍යා ඝනාන්ධකාරය පතුරන පොත්-පත්තර බහුල වෙන්න පෙර යුගයක සිහිවටනයක්.

සඳ ගමන සිදු වූ අලුත පළ කෙරුණු සඳට ගිය අපූරු ගමන නමැති පොත වෙනුවෙන් නීල් ආම්ස්ට්‍රෝං ලියා එවූ සුබපැතුමකුත් මෙහි තියෙනවා. මේ විචිත්‍ර ලෝකය අප අබියස සිංහල බසින් ඉදිරිපත් කළ අනුර සී. පෙරේරා එකල දරුවන්ගේ වීරයෙක් වුණා. විද්‍යා විනෝදය, සූර්යයා සහ ග්‍රහයෝ, උල්කාපාත සහ වල්ගාතරු ඇතුළු තවත් ජනප්‍රිය විද්‍යා පොත් ගණනාවක් ම රචනා කළ ඔහුගේ බස සරල, සුගම හා නිරවුල් එකක්.

"නිරෝධායනය" කියන පදය මම මුලින්ම දැක්කෙත් ඒ පොතෙනුයි. සඳ ගමනේ යෙදුණු අජටාකාශගාමීන් දින 21ක නිරෝධායන කාලයක් ගත කළ යුතු වුණා. සඳ සම්පූර්ණයෙන් ම ජීවයෙන් තොර බව තහවුරු වන තුරු ඇපලෝ ව්‍යාපෘතියේ සඳගමන්වලට පසු මේ නිරෝධායන පිළිවෙත අනිවාර්යයෙන් ක්‍රියාත්මක කෙරුණා.

වසංගත දිනපොත (2)

මහ මැතිවරණයට අදාළ ඡන්ද පත්‍රිකා බෙදාහැරීම මේ වන විට සිදු වෙමින් පවතින්නේ මුහුණු ආවරණ හෝ කිසිදු ආරක්ෂක උපකරණයක් යොදාගැනීමෙන් තොරවයි. තැපැල් සේවකයින් නිවෙසින් නිවෙසට අනාරක්ෂිත ව ගමන් කරන මේ අවස්ථාව වසංගතය ඇති වූ පසු දිවයිනේ සියලු නිවෙස් එක ම ජාලයකට නිරාවරණය වන පළමු වතාවයි.

මීට පෙර සාමාන්‍ය තැපැල් සේවා සැපයීම, රෝහල් සායන වෙතින් ලැබෙන බෙහෙත් රෝගීන් කරා බෙදාහැරීම වැනි කටයුතු මෙලෙස අනාරක්ෂිතව සිදු කළත් එම බෙදාහැරීමේ ජාලය මේ තරම් විශාල එකක් වුණේ නැහැ. දැන් සිදු වන්නේ මුළු රටම සම්බන්ධ කරගන්නා පුළුල් මෙහෙයුමක්; විශාල ජනකායක් අනතුරට නිරාවරණය කිරීමක්.

මෙවැනි බෙදාහැරීමකට පෙර තැපැල් සේවකයින්ට ප්‍රමාණවත් ආරක්ෂක උපකරණ ලබා දිය යුතු යි! එමෙන්ම ශාරීරික දුරස්ථභාවය පවත්වාගැනීම, අත්සන් කිරීම සඳහා පෑන් භාවිත කළ යුත්තේ කෙසේ ද යනාදිය ගැන උපදෙස් ක්‍රමානුකූලව තැපැල් සේවකයින්ට මෙන්ම ඡන්දදායකයින්ටත් ලබාදිය යුතුව තිබුණා!

තැපැල් තැපැල්! (අප්‍රේල් 23)

තැපැල් දෙපාර්තමේන්තු සේවකයෝ දැන් රජයේ සායනවල බෙහෙත් හා සාමාන්‍ය තැපෑල බෙදනවා. ඒත් ඔවුන්ට මුහුණු ආවරණ හෝ වෙනත් කිසිම ආරක්ෂක උපකරණයක් නැහැ. මේ සේවකයින්ගේ ජීවිත පාවිච්චි කර ඉවත දැමිය හැකි දේ හැටියටයි ආණ්ඩුව සලකන්නේ. මේක අන්තිම තුච්ඡ අපරාධයක්!

හෘද රෝග සායනයෙන් ප්‍රතිකාර ගන්නා මගේ අප්පච්චීටන් අන්තිමේ දී තැපෑලෙන් බෙහෙත් ලැබුණා. ගෙනාවේ අනාරක්ෂිත ව මුහුණු ආවරණ නැතුව වැඩ කරන තැපැල් සේවකයෙක්. මීට වඩා හොඳයි සායනයට ගියා නම්. මේ බෙහෙත් ගන්න හෝ දොස්තර මහතා මුණගැහෙන්න සායනය ඇර වෙනත් තැනක් පහුගිය මාසෙ මේ ප්‍රදේශයේ තිබුණෙත් නෑ. අනිත් අතට සායනයේ වාතාවරණය කලින් අනුමාන කරන්න විදිහකුත් නෑ. එතන සෙනඟ හොඳට ම පිරිලා ඉන්නත් ඉඩ තියෙනවා. දුරකථනයෙන් කතා කළාම ඒ අය දිරිමත් කළේ තැපෑලෙන් බේත් ගෙන්වාගැනීම.

තැපෑල ආවාට පස්සේ මම තැපැල් ස්ථානාධිපතිවරුන් දෙන්නෙක් එක්ක කතා කළා. ඔවුන් කී විදිහට බෙහෙත් බෙදාහැරීමේ කටයුත්ත සඳහා මුහුණු ආවරණ සීමිත ප්‍රමාණයක් රෝහල්වලින් තැපැල් කාර්යාලවලට ලබා දී තිබුණා. ඒත් තැපැල් දෙපාර්තමේන්තුවේ කටයුතු සඳහා විශේෂයෙන් මෙතෙක් මුහුණු හෝ අත් වැසුම් ලබා දීමක් වෙලා නැහැ. එක ස්ථානාධිපතිවරයෙක් කිව්වා දැන් ඒ ගැන පියවර ගැනෙමින් තියෙන බව. ඒත් මේ මොහොතේ එවැනි පහසුකම් ඔවුන්ට නැහැ.

යටිතලය ගැන (මැයි 28)

දුර සිට වැඩ කිරීම, පාසැල්, ටියුෂන් හා විශ්ව විද්‍යාල අධ්‍යාපනයට දුර සිට සම්බන්ධ වීම හෝ ඉගැන්වීම වගේ දේවල්වලදී මගේ පුද්ගලික ආශ්‍රය පරිසරයේ ඉන්නා අයගෙන් වැඩි දෙනෙකුට ඒවා ප්‍රමාණවත් විදිහට කරගන්න අන්තර්ජාල පහසුකම් නැති බව හරියටම තේරුණේ වසංගත කාලය තුළයි.

සාමාන්‍ය බ්‍රෝඩ්බෑන්ඩ් සම්බන්ධතා තියෙන අයට වුණත් පහුගිය මාස දෙකේ විශාල වශයෙන් බිඳවැටීම් සිදු වුණා. ඒවා හදන්න පැය කිහිපයේ සිට සති දෙක පමණ දක්වා විවිධ කාල ගත වුණා. මේ පහසුකම් මට්ටම විශ්වසනීය (reliable) මට්ටමක් හැටියට හඳුන්වන්න අමාරුයි.

විදුලිබලය හා අන්තර්ජාල සබඳතා දෙකේම බිඳවැටීම් ගත්තම අඛණ්ඩ සේවා සම්පාදනයකට සූදානම් යටිතලයක් තියෙන්නේ කොළඹ හා ප්‍රධාතනම නගර කීපයක් අවට විතරක් කියලයි මට හිතෙන්නේ.

Going static

Talking about clutter, I am in the process of getting rid of most of my WordPress sites and replacing them with handmade static pages. The Gutenberg editor has become a headache. I've been trying to get used to it but it isn't really helping. I write a lot, and I sometimes post parts of it on blogs/websites. And I want to keep editing even after publishing and take them back to other formats or merge the edited text with its original context. I don't want to write specifically for a particular "blogging" platform. Whenever you paste an article into the Gutenberg editor, it gets messed up beyond repair. It turns into WordPress-only content.

I know there are markdown editor-plugins etc that I can use. I've been using them. But the WP "ecosystem" is changing way too fast, and a lot of plugins disappear during the process.

It is easier to create web pages manually, rather than wasting time and energy on keeping these sites secure, php versions updated etc. Back to GeoCities days! There may be rare occasions that justify the use of static site generators. But they too are highly bloated. To serve 2 or 3 web pages you have to generate about 400 files. What is this madness!?

Most of my websites don't need to be updated as frequently as a "blog" or a news website. They don't need dynamic content either. They are out there to showcase or share things, to be viewed or read. However, all of them are currently on WordPress. Even when site contents remain unchanged and "static", I have to get back to it at least on a weekly basis to make sure that everything is safe and secure. This is a waste of time and energy. And the solution? Use what is actually needed, not what everyone else uses. The result will be fast and secure websites that will give me more time and space to focus on content.

What I did with this site is the first step in that direction. This used to be a WordPress website. After investigating into available alternatives, I decided to use nikola to replace WordPress. This is not the solution I am going to use for some of my other websites. I will use org-mode export and publishing to create and manage some sites while hand-writing some of the others.

Having said that, I really admire most of the things WordPress offers. It is still the first solution I recommend to anyone who wants to start a blog or a website. I also have sites that still require a decent search function and the ability to update on the go from different computers and phones. These sites will have to continue with WordPress until I find a decent alternative. I really hope that the classic editor or one of the markdown editors will remain in the mainstream at least for another couple of years.

Identity politics destroys art

This shows up on Twitter early in the morning:

Identity politics destroys art. At the logical end of this kind of reasoning lies the idea that you cannot reasonably depict anything that is outside of your racial, ethnic, gender ... identity. This goes against the very nature of artistic practice.

Truths about the world - which in most cases can be found outside of "our" racial, ethnic, cultural, gender identity and milieu - can be known and depicted through artistic means. This has been the modernist understanding and approach to artistic practice. Artmaking is no doubt a complicated and often an ideologically charged process. That doesn't negate our ability to seek truthful depictions/engagements with it. That doesn't disqualify us to seek solutions - artistic truths - along artistic avenues.

ජංගම සිංහල

මේ ස්මාට් දුරකථනවල තියෙන සිංහල යතුරු පුවරු සහ ලිවීමේ මෘදුකාංග සේරම අන්තිම බාල තත්වයේ ඒවා. සමහර ඒවගෙන් 'සිංහල' කියලා ටයිප් කරගන්නත් බැහැ! තවත් ඒවාට 'වෘත්තීය' කියලා ලියන්න අකුරු මදි. තවත් සමහර මෘදුකාංග අපට අනවසරයෙන් breaking news එවන්න ඉදිරිපත් වෙනවා. මේ හැම මෘදුකාංගයක් පසුපසම තියෙන ඉදිරිදැක්මේ ලොකු ඌනතාවක් මට පේනවා. ඒකෙන් මෘදුකාංග නිර්මාපකයින් අපේ භාෂාව ගැන දරන ආකල්පය අනාවරණය වෙනවා. ඒ තමයි ඔවුන් හැමෝම සිංහලෙන් ලිවීම සලකන්නේ අත්‍යවශ්‍ය නොවන, වෘත්තීය නොවන හා පුළුවන් නම් නොකර හිටියත් කමක් නැති 'සෙල්ලම් වැඩක්' වැඩක් හැටියට.

සිංහලෙන් ඉතා පරිපූර්ණ අන්දමේ ප්‍රකාශනයක යෙදීම දැවෙන අවශ්‍යතාවක් බව පිළිගන්නා මෘදුකාංග නිර්මාපකයෙක් හෝ ආයතනයක් අතින් නම් මීට වඩා වෙනස් හා උසස් දෙයක් හැදෙන්න ඉඩ තිබුණා. ඒත් දැනට තියෙන තත්වය ඕකයි.

LEARN to Zoom (Don't if you can!)

I don't have enough palms to facepalm at this: LEARN has a paid Zoom subscription (https://learn.zoom.us/), so each member institution will get to use it for free. That means practically all university students and teachers. Local ISPs won't charge for data used through this subscription.

And now they are in the process of deploying a plugin that integrates this with Moodle.

Most interestingly, they have some wiki pages providing instructions on how to use Zoom for various purposes. See https://ws.learn.ac.lk/wiki/ZoomInstWorkshops/zoomguide/signin and https://ws.learn.ac.lk/wiki/ZoomInstWorkshops

Looking at the page histories, they've had this (including the paid subscription) going for at least 9 months. Now pushing hard to implement it everywhere.

One of their 'webinars' : Webinar on Zoom Video Conferencing for Research and Education

LEARN’s Support for the Challenges of COVID-19 : http://www.learn.ac.lk/covid-19

They could have used a similar plugin to integrate Jitsi meet with Moodle. And they could have provided a much better and robust solution with local installations of Jitsi meet. But they already had plans with Zoom. I believe they are going to introduce a similar setup through Schoolnet too.

I have been very naive to say the least, to expect that my friends and their departments will continue to enjoy the relative autonomy they used to have. Unfortunately, they are at the bottom, at the the end-user level of this decision making structure. Not many seem to have the courage to raise their voices in defense of their software freedom, privacy and security. Another sad thing that is likely to happen with an unexamined default like this is that it will be the natural choice for all sorts of other work; group calls among friends and family, community events etc, because it is already there in your phone or laptop.

වසංගත දිනපොත (1)

සමාජ දුරස්ථභාවය කියන පදය අද සිංහල කතා කරන වැඩි දෙනෙකුට තේරෙනව ද? ගමේ අත්දැකීම අනුව මට පේන්නේ ඒක තේරුම්ගන්න අමාරු පදයක් බව යි. තේරිය යුතු දෙයක් වීම සහ තේරුම් යාම අතර ලොකු පරතරයක් තියෙනවා. අනිත් අතට මීටරයක් ඈතින් ඉන්න කිව්වත්, මීටරය දන්නා අයත් එච්චර නෑ. මේක විහිළුවක් නෙමෙයි. 'බඹයක් දුරින් හිටපල්ලා' කිව්වොත් විතරක් තේරෙන අය ඉන්නවා. ඒ වගේ ම මේ දුරින් ඉඳීම දැන් පැතිර යන රෝගයෙන් බේරීමේ මඟක් බව දන්නා අයගේ හිගයකුත් පේනවා. ගම්බද ජනතාවට විශ්වසනීය පුවත් මූලාශ්‍ර අඩු යි. ෆේස්බුක් වැනි දේවල් ගැන යම් හුරුවක් ඇති අයට වුණත් ඒ අඩවිවල සැරිසරා වැදගත් තොරතුරක් හොයාගන්නා විදිහ ගැන අවබෝධය අඩුයි. මේ වර්ගයේ සමාජ ජාල කොහොමත් විකාර සහගත ඇල්ගොරිතම්වලින් අවුල් කරලයි තියෙන්නේ. ඒ නිසා කාලානුක්‍රමික පිළිවෙලකට අලුත් ම තොරතුරු ලබාගැනීම සෑහෙන අභියෝගයක්.

ඇඳිරි නීතිය ඉවත් කරන දිනවලට මේක විශේෂ ගැටලුවක් බවට පත් වෙනවා. රූපවාහිනිය හා ගුවන්විදුලිය සිය ප්‍රවෘත්ති විකාශවල ප්‍රධාන වශයෙන් කරන්නේ ආණ්ඩුව කොරෝනා මර්දනය සඳහා ගෙන යන වැඩපිළිවෙලේ 'සාර්ථකත්වය' හුවාදැක්වීම යි. ඊට අමතර ව පොලිස් හා හමුදා වැටලීම් වාර්තා කිරීමට ඔවුන් සමඟ යාම, කොරෝනා ආසාදිතයින්ගේ නිවාස පිහිටි වීදි දිගේ ඩ්‍රෝන් කැමරා පියාසර කරවීම වගේ වැඩත් ජාතික මාධ්‍ය ආයතන තම කාරිය හැටියට සලකන බව පේනවා. ඇයි වර්ගවාදය ඇවිස්සීම? ඒකත් සෑහෙන ප්‍රමුඛතාවක් දී ඇති වැඩක්. ලෙඩා මුස්ලිම් නම් ප්‍රවෘත්තිවල 'ඇත්ත' දෙගුණ තෙගුණ වෙනවා. 'පැත්ත ගියත් ඇත්ත කියන්න' ඉතා උද්‍යෝගයෙන් ඉදිරිපත් වෙනවා. ඒත් හෙට ඇඳිරි නීතිය ඉවත් කරනවා නම් අද ප්‍රමුඛත්වය දිය යුත්තේ දැනට පවතින තත්වය ගැන ඇත්ත කීමට හා හෙට දිනයේ අනුගමනය කළ යුතු හොඳ ම පියවර හැකි තාක් අවධාරණයෙන් ජනතාවට පැහැදිලි කිරීමට යි. ජනතාව ආරක්ෂා කරගත හැක්කේ ඇත්ත කීමෙන් හා ඒ ඇත්ත හැකිතාක් හොඳින් සන්නිවේදනය කිරීමෙන් පමණ යි.

ඉතින් ගමේ උදවිය කඩපොලවල ටැග්ගැහෙනවා. මගතොටේ රංචු පිටින් ගමන් යනවා. පාරේ අනිත් පැත්තෙන් යන හිතවතුන් දැක්කාම 'ඉතින් ඉතින්?' කියන්න පණ කඩාගෙන පාර පැනගෙන ළඟටම යනවා. සමහරු අහල පහළ ගෙවල්වලට, නෑදෑයින් ළඟට යන්න මේක හොඳ අවස්ථාවක් හැටියට සලකනවා. හය වැනිදා ඇඳිරි නීති විරාමයේ දී කඩේ ගිහින් ඇවිත් බඩු අස් කරමින් ඉන්නා අතර දොරේ සීනුව වදිනවා ඇහුණා. බලනකොට ගම් දෙකකට එහා කෙනෙක් දොර ළඟ. මට එක පාරට හිතුණේ කාට හරි කරදරයක්, එහෙමත් නැත්නම් මුදල් හදිසියක් වෙලා කියලා. ඒත් වාසනාවකට එහෙම දෙයක් නෙමෙයි. ඔහු ඇවිත් තිබුණේ ගෙදර හිඳපු පොල් තෙල් බෝතලයක් දීලා යන්න! එතරම් හොඳ සෞඛ්‍ය තත්වයක නැති අප්පච්චී ළඟට ගොස් අතට ම බෝතලය දුන් ඔහු ආ ගිය තොරතුරු කතා කළා. ඇඳිරි නීතිය නොතිබ්බා නම් මීට කලින් එන බවත් සහතික කෙරුවා. මේ සේරම සිද්ධ වෙන්න තත්පර තිහක් වත් ගියේ නෑ. ඔය කියන සමාජ දුරස්ථභාවය ගැන කිසිම දෙයක් අපේ හිතවතා දැනගෙන හිටියේ නැහැ. තවත් ගෙවල් දෙකතුනකට වත් ඔහුගේ පොල් තෙල් දානය ලැබෙන්න ඇති. යුද්දෙ දිනපු ආණ්ඩුවට මේක ලොකු දෙයක් නොවන බව රූපවාහිනිය නරඹා හොඳින් දැනුවත් වී සිටි මගේ අප්පච්චී 'එයා කවදත් මෙහෙ ආපු කෙනෙක්නේ. එයාගෙන් ප්‍රශ්නයක් වෙන්න විදිහක් නෑ' කියමින් මගේ බිය සැක දුරු කළා.